اهدا عضو

 

چه زیباست لحظه ای که چندین انسان با اعضای یک انسان فوت شده، جانی دوباره می یابند و زندگی خود را از سر می گیرند .

 

اهدای عضــو

اهدای عضو چیست؟

انتقال اعضای یک فرد به فرد دیگر برای نجات زندگی یا بهبود کیفیت زندگی وی را اهدای عضو گویند. اهدای عضو می تواند از افراد زنده (در مورد کلیه و یا اهدای قسمتی از کبد یا ریه بزرگسالان به فرزندانشان) یا از افراد مرگ مغزی و یا از افراد مرگ قلبی در شرایط خاص و با تجهیزات و تمهیدات ویژه انجام شود.

 

هر 10 دقیقه یک نفر به لیست انتظار اضافه می گردد.       هر 2 ساعت یک بیمار نیازمند پیوند جان خود را از دست می دهد.        هر 12 ساعت یک بیمار موفق به دریافت عضو حیاتی می شود. و

 

چه اعضاء و بافت هایی قابل اهدا می باشد؟

اعضای قابل اهدا : قلب ، ریه ها ، کبد ، روده ها ، لوزالمعده، کلیه ها و ... می باشد. علاوه بر این اعضاء برخی از بافت های بدن نیز قابل پیوند می باشند. با اهدای قرنیه می توان بینایی را به فردی که دچار صدمه شدید به چشم شده باز گرداند. تاندون و غضروف باعث باز سازی اعضای آسیب دیده مربوطه می شوند. پیوند استخوان می تواند مانع قطع عضو در سرطان استخوان شود. دریچه قلب برای کودکان با بیماری مادرزادی دریچه ای و بزرگسالان با دریچه آسیب دیده به کار می رود. پیوند پوست نجات بخش بیماران با سوختگی شدید می باشد. پیوند مغز استخوان تنها درمان ممکن در بعضی از سرطان های خون می باشد. برخلاف عضو، بافت می تواند تا 24 و یا حتی 48 ساعت بعد از مرگ فرد اهدای شود و حتی می توان آن را برای مدت های طولانی ذخیره کرد.

خلاصه آن که هر فرد مرگ مغزی می تواند با اهدای ارگان های حیاتی خود جان 1 تا 8 نفر را از مرگ حتمی نجات داده و با اهدای بافت و نسوج خود 1 تا 53 نفر را از معلولیت رهایی بخشد.

آیا در صورت مرگ طبیعی نیز امکان اهدای عضو وجود دارد یا خیر؟

بله ؛ بعد از مرگ کامل به صورت طبیعی تا 48 ساعت نسوجی مانند قرنیه، دریچه قلب، استخوان و تاندون قابل اهدا می باشند.

نکته: امروزه روشی به نام(Donation after Cardiac death)،DCD  یا اهدای پس از مرگ قلبی نیز در برخی کشورها رایج شده است که بر اساس این تکنیک می توان برخی ارگان های افراد مرگ قلبی را نیز با تکنیک های خاص و رعایت برخی محدودیت ها استفاده نمود.

آیا فرد زنده هم می تواند اهدا کننده باشد؟

بله، در بعضی شرایط می تواند اهدا کننده باشد. کلیه یکی از معمولی ترین اعضای اهدایی افراد زنده می باشد، زیرا یک فرد سالم با یک کلیه هم قادر است به زندگی طبیعی خود ادامه دهد. قسمتی از ریه والدین به کودک زیر 6 سال، قسمتی از کبد به افراد دیگر و در موارد نادر قسمتی از روده کوچک نیز قابل اهدا می باشد.

آیا اهدا کنندگان عضو از نظر بیماری های خاص غربالگری خواهند شد؟

همه اهدا کنندگان عضو از نظر ایدز، هپاتیت، ویروس های مشابه و یک سری بدخیمی ها مورد بررسی قرار خواهند گرفت.

آیا افراد مبتلا به بیماری دیابت و فشار خون و یا افراد مبتلا به بیماری های روماتیسمی مانند لوپوس و غیره می توانند اهدا کننده باشند؟

بله، البته در صورت بروز حادثه برای این افراد و ایجاد مرگ مغزی سلامت تک تک اعضای بدن توسط تیم پزشکی به دقت بررسی می گردد و در صورت عدم وجود مشکل، اهدای اعضایی که عملکرد مناسبی دارند انجام می شود.

کدام بیماری های زمینه ای مانع اهدای عضو فرد خواهند شد؟

بیماری های عفونی مانند ایدز و اکثر بدخیمی ها مانع از اهدای عضو خواهند شد. البته همه این شرایط در زمان فوت شخص مجدداً ارزیابی می گردند.

آیا جسد اهدا کننده مرگ مغزی پس از اهدای عضو تغییر شکل می دهد؟

به جای اعضای برداشت شده پروتز گذاشته شده و جای عمل فقط به صورت یک خط از بالای جناغ سینه تا ناف که به صورت پلاستیک دوخته شده دیده می شود.

جسد اهدا کننده پس از این ترمیم بسیار دقیق و ظریف به سرد خانه فرستاده می شود و روز بعد در هر نقطه ای از کشور که مد نظر خانواده باشد، جهت خاکسپاری تحویل ایشان می گردد.

 هماهنگ کننده تیم پیوند در مراسم سوم یا هفتم بیمار با یک دسته گل و لوح تقدیر حضور می یابد، لوح و گل را تقدیم خانواده اهدا کننده می کند و متن لوح تقدیر را برای عموم، قرائت می کند تا همگان متوجه شوند، این حرکت ایثارگرانه، اهدای عضو بوده است نه فروش آن.

آیا در قبال عضو اهدا شده پولی به خانواده اهدا کننده داده می شود یا خیر؟

خیر؛ عضو پیوندی به صورت رایگان و به عنوان هدیه به خانواده گیرنده اهدا می شود و گیرنده نیز پولی بابت عضو پیوندی پرداخت نمی کند و برای تضمین این امر شما می توانید در مراسم بزرگداشت پیوند اعضا (جشن نفس) که هر ساله برگزار می شود شرکت کرده و با خانواده های دهنده و گیرنده صحبت کرده و سوالات خویش را در این مورد از آن ها بپرسید.

آیا خانواده های فرد اهدا کننده و فرد گیرنده عضو پیوندی یکدیگر را ملاقات خواهند کرد ؟

خیر، هویت طرفین به دلائلی که چند نمونه از آن در ذیل قید شده، محرمانه خواهد ماند، البته تعدادی از خانواده ها تمایل خواهند داشت که از طریق نامه های بی نام و نشان (با همکاری مرکز اهدای عضو) با هم مکاتبه داشته باشند:

   - به ندرت دیده شده، برخی از اعضای خانواده ی اهدا کننده، پس از مدتی از خانواده ی گیرنده ی عضو، در خواست مادی دارند.

   - گاهی اوقات بیمار پیوند شده، پیوند را رد می کند و زنده نمی ماند و چون بیمار گیرنده در حکم فرزند جدید خانواده ی اهدا کننده می باشد، مثل این است که  گویی این خانواده، دو بار فرزندشان را از دست داده اند.

   - گاهی اوقات خانواده ی اهدا کننده توقع دارند که گیرنده نیز از نظر شرعیات و شیوه ی زندگی، کاملاً مانند زنده یاد فرد مرگ مغزی باشد، که این برای گیرنده و خانواده اش مشکلاتی را ایجاد می کند .

   - بعضاً خانواده های اهدا کننده تمایل دارند به کرات (برخی اوقات روزانه)، گیرنده را ملاقات کنند تا خاطرات عزیز از دست رفته شان را زنده کنند، که این نیز باعث ایجاد مزاحمت و اختلال در روند زندگی گیرنده خواهد.

برای نجات زندگی لحظه‌ها مهم است!

هر فرد مرگ مغزی می‌تواند جان ۸ نفر را نجات دهد.

تخصیص عضـو

اعضای افراد مرگ مغزی چگونه و به چه کسانی تخصیص می یابند؟

قوانین تخصیص عضو ایران بر اساس معتبرترین قوانین جهانی تخصیص عضو و با تطبیق آن بر اساس شرایط کشورمان در جلسات متعدد کارشناسی با حضور متخصصین پیوند رشته های مختلف پیوند نوشته شده. لیست انتظار بیماران نیازمند در مرکز مدیریت پیوند وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی تنظیم و به روز می گردد و در زمان اهدا، تخصیص اعضا فقط توسط این مرکز صورت خواهد گرفت. مسئول تخصیص عضو وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی با بررسی لیست بیماران نیازمند بر اساس گروه خونی، سایز بدن، زمان ورود به لیست و میزان اورژانسی بودن وضعیت بیماران نیازمند به عضو مناسب ترین گیرنده را با کمک برنامه کامپیوتری مخصوص انتخاب می نماید. در این حال مسئول تخصیص عضو پس از انتخاب گیرندگان مناسب آن اهداکننده ی خاص، به بیمارستان های مربوطه اطلاع می دهد تا گیرنده های انتخاب شده را آماده کنند. توسط مراکز پیوند با گیرندگان انتخاب شده تماس گرفته می شود و درخواست می شود تا بیمار سریعاً خود را به بیمارستان برساند.

پس از اطلاع مسئول تخصیص به بیمارستان های محل ثبت نام هر گیرنده، تیم پیوند چه می کنند؟

 از زمان اطلاع از وجود دهنده ی مناسب تیم پیوند به شدت فعال می شود؛ برای هر پیوند یک تیم 80-70 نفره به حرکت در می آیند تا دست در دست هم، نیت خیر خانواده اهدا کننده را بر آورده نمایند. یکی از جراحان تیم پیوند در ساعت مقرر تعیین شده توسط مسئول تخصیص، جهت برداشت عضو به بیمارستان محل اهدا می روند. اهداکننده و گیرنده ها هر کدام در قسمتی از کشور به اطاق عمل می روند و عمل برداشت عضو و جراحی مشکل پیوندها شروع می شود.

پیوند اعضا

چه مدت باید یک بیمار نیازمند دریافت عضو پیوندی در لیست انتظار بماند؟

مدت زمانی که بیمار در لیست انتظار خواهد بود می تواند از چند روز تا چند سال بسته به وخامت شرایط بالینی، موجود بودن عضو پیوندی و سازگاری آن به طول انجامد متاسفانه بین 10 تا 25% بیماران لیست انتظار اعضای مختلف هر ساله در ایران به دلیل نرسیدن به موقع عضو پیوندی فوت می کنند.

آیا ممکن است بدن فرد گیرنده، عضو پیوندی را رد کند؟

آمار موفقیت پیوند در اکثریت موارد بیش از 8٠ درصد گزارش شده است. بدن گیرنده عضو پیوندی در صورت عدم مراقبت صحیح فرد از خود و یا در موارد بسیار نادر بطور خود بخودی ، می تواند عضو پیوندی را رد کند. البته خوشبختانه اکثریت موارد دفع حاد پیوند با درمان دارویی به موقع قابل درمانند.

اگر عضو پیوندی، توسط بدن فرد گیرنده رد شود چه خواهد شد؟

در اکثریت مواقع در صورت تشخیص به موقع رد پیوند ، امکان درمان آن وجود خواهد داشت. کنترل دقیق بیمار بعد از انجام پیوند عضو ، مصرف مرتب دارو های مربوطه و انجام آزمایشات لازم می تواند از رد کامل پیوند پیشگیری نماید.

 

منبع متن: انجمن اهدای عضو ایرانیان